در سال‌های اخیر، صدور موافقت‌های اصولی برای برخی طرح‌های پتروشیمی، پیش از تأمین قطعی زیرساخت‌های حیاتی، به یکی از چالش‌های جدی توسعه صنعتی کشور تبدیل شده است. پتروشیمی آپادانا، به‌عنوان یکی از طرح‌های متانولی مستقر در فاز دوم عسلویه، نمونه‌ای قابل بررسی از این رویکرد است.

واحدهای متانول، به‌ویژه آن‌هایی که از لایسنس Casale استفاده می‌کنند، برای دستیابی به تولید پایدار، به تأمین مستمر اکسیژن با دبی بالا و فشار مشخص نیاز دارند. بر اساس مبانی طراحی این لایسنس، نیاز اکسیژن واحد متانول در محدوده ۶۰ تا ۶۵ هزار نرمال مترمکعب در ساعت تعریف می‌شود و هرگونه ناپایداری یا کاهش دبی، عملاً امکان بهره‌برداری صنعتی را از بین می‌برد.

در حال حاضر، در فاز دوم منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، چهار واحد تولید اکسیژن (ASU) فعال هستند که شامل واحدهای دوگانه دماوند انرژی، یک واحد ASU مرجان و یک واحد ASU باختر می‌شود. مجموع ظرفیت تولید این واحدها، بدون تفکیک فشار اکسیژن، حدود ۲۹۰هزار نرمال مترمکعب در ساعت برآورد می‌شود.

با این حال، بخش عمده این ظرفیت توسط واحدهای فعال مصرف می‌شود. با در نظر گرفتن مصرف ساعتی حدود ۶۵هزار نرمال مترمکعب اکسیژن برای هر یک از واحدهای متانول سبلان، کیمیا پارس و مرجان، میزان اکسیژن باقی‌مانده در بهترین حالت به حدود ۱۸ هزار نرمال مترمکعب در ساعت محدود می‌شود.

علاوه بر این، شرکت مبین انرژی خلیج فارس نیز در صورت تأمین پایدار اکسیژن یکی از واحدهای مصرف‌کننده خود، امکان عرضه حدود ۹ هزار نرمال مترمکعب در ساعت اکسیژن را دارد. بر این اساس، مجموع اکسیژن مازاد قابل اتکا در فاز دوم عسلویه در شرایط خوش‌بینانه، حدود ۲۷ هزار نرمال مترمکعب در ساعت برآورد می‌شود.

مقایسه این عدد با نیاز فرآیندی پتروشیمی آپادانا نشان می‌دهد که حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریو، کمتر از نیمی از اکسیژن موردنیاز این پروژه از محل ظرفیت‌های موجود قابل تأمین است. از منظر فنی، بهره‌برداری از واحد متانول با دبی اکسیژن پایین‌تر از حد طراحی، نه‌تنها اقتصادی نیست، بلکه اساساً امکان‌پذیر محسوب نمی‌شود.

نکته مهم‌تر آن است که تفاوت فشار اکسیژن مصرفی در لایسنس Casale نسبت به برخی دیگر از لایسنس‌ها، موجب می‌شود همه ظرفیت‌های مازاد اسمی ASUها نیز قابل استفاده مستقیم برای این پروژه نباشد.

با توجه به شرایط ناترازی گاز متان، محدودیت منابع آب صنعتی و وضعیت فعلی تولید اکسیژن در منطقه، ادامه فرآیند اجرایی پتروشیمی آپادانا بدون تعیین تکلیف روشن در خصوص احداث ASU اختصاصی و تأمین پایدار اکسیژن، با ریسک فنی بالایی همراه است.

در چنین شرایطی، انتظار می‌رود نهادهای متولی، پیش از هرگونه تصمیم‌گیری نهایی، گزارش فنی روشنی درباره نحوه تأمین اکسیژن، آب و خوراک گاز این پروژه منتشر کنند؛ چرا که توسعه صنعتی، بدون پشتوانه زیرساختی، نه‌تنها به بهره‌برداری منجر نمی‌شود، بلکه هزینه‌های قابل توجهی را به اقتصاد صنعت تحمیل خواهد کرد.